باروک (ایتالیا، فلاندر، هلند، اسپانیا، فرانسه)

دوره «تاریخ هنر باروک» شامل 21 جلسه است: 1-مقدمه باروک 2- برنینی و آلگاردی 3- کاراواجو 4- هنرمندان زن باروک 5- پایان باروک ایتالیا 6- روبنس 7- وندایک، یوردانس و اسنایدرز 8- پیترز، تنی یرز و سغرز 9- منظره نگاری هلند 10- رویش، لیستر و کلاس 11- فرانس هالس 12- رامبرانت 13- ورمیر و استین 14- باروک اسپانیا 15- ولاسکس 16- دربار لویی چهاردهم 17- آکادمی سلطنتی فرانسه 18- پوسن 19- منظره باروک فرانسه 20- مجسمه باروک فرانسه 21- ریگو، دلاتور و کالو

این دوره با هدف ارائه روایتی تحلیلی از یکی از مهم‌ترین دوره‌های تاریخ هنر اروپا طراحی شده است. در این دوره، باروک صرفاً به‌عنوان یک سبک هنری با مجموعه‌ای از ویژگی‌های فرمی مانند حرکت، پویایی، تضاد نور و تاریکی، شدت عاطفی و گرایش به نمایش و درام بررسی نمی‌شود، بلکه تلاش می‌کنیم آن را در پیوند با شرایط تاریخی، اجتماعی، سیاسی، مذهبی و اقتصادی زمانه‌اش درک کنیم. از این منظر، شناخت هنر باروک مستلزم توجه هم‌زمان به خود آثار و به جهانی است که این آثار درون آن شکل گرفته‌اند.

بخش مهمی از دوره به مباحث زیبایی‌شناختی اختصاص دارد؛ از تحلیل ویژگی‌های بصری و ساختارهای تصویری آثار تا بررسی مفاهیمی مانند امر دراماتیک، عاطفه، بدن، حرکت، نور، واقعیت، نمایش، شکوه و تجربه حسی. آثار هنرمندانی چون کاراواجو، برنینی، روبنس، ولاسکز، رامبراند و دیگر چهره‌های مهم باروک، نه صرفاً برای آشنایی با سبک شخصی آنها، بلکه به‌عنوان نمونه‌هایی برای فهم تحولات نگرش به انسان، طبیعت، امر دینی و تجربه زیبایی‌شناختی مورد تحلیل قرار خواهند گرفت.

در کنار این مباحث، زمینه‌های تاریخی شکل‌گیری باروک نیز به‌طور جدی بررسی می‌شود. تحولات مذهبی پس از اصلاح دینی، ضداصلاح دینی، نقش کلیسای کاتولیک، قدرت‌یابی دولت‌های مطلقه، فرهنگ درباری، تحولات اقتصادی و رشد بازار هنر، ظهور طبقات شهری و تغییر مناسبات میان هنرمند، سفارش‌دهنده و مخاطب، از جمله موضوعاتی هستند که برای فهم دقیق‌تر هنر این دوره مورد توجه قرار می‌گیرند. همچنین تفاوت‌های باروک ایتالیا، اسپانیا، فلاندر، هلند و فرانسه بررسی خواهد شد تا باروک را نه به‌عنوان پدیده‌ای یکدست، بلکه به‌عنوان مجموعه‌ای از تجربه‌های متفاوت تاریخی و فرهنگی درک کنیم.

وجه انتقادی دوره نیز بر بررسی رابطه هنر با قدرت، نهادهای مذهبی و سیاسی، اقتصاد هنر، بازار، سفارش هنری و سازوکارهای تولید و تثبیت ارزش هنری متمرکز است. به این ترتیب، آثار باروک تنها از منظر زیبایی و فرم خوانده نمی‌شوند، بلکه این پرسش نیز مطرح می‌شود که چه نیروهایی امکان تولید، نمایش و مشروعیت‌یافتن این آثار را فراهم کرده‌اند و هنر چگونه می‌تواند در بازنمایی یا حتی تولید قدرت مشارکت داشته باشد.

هدف نهایی دوره، ارائه تاریخی از باروک است که در آن زیبایی‌شناسی از تاریخ جدا نباشد و تاریخ نیز بدون توجه به تجربه زیبایی‌شناختی آثار ناقص نماند. در این رویکرد، اثر هنری هم یک ساختار بصری و زیبایی‌شناختی است و هم محصول شرایط تاریخی، اجتماعی و نهادی مشخص؛ بنابراین مطالعه باروک فرصتی است برای فهم هم‌زمان هنر، جامعه، قدرت، دین، اقتصاد و تحولات فکری اروپای قرن هفدهم و آغاز قرن هجدهم.