روکوکو و نئوکلاسیسم

دوره «تاریخ هنر روکوکو و نئوکلاسیسم» شامل 14 جلسه است: 1- آغاز جهان مدرن 2- شروع روکوکو و واتو 3- بوشه و فراگونار 4- مقدمه نئوکلاسیسم 5- وینکلمان و داوید 6- انگر 7-مجسمه نئوکلاسیک فرانسه 8- هنرمندان زن نئوکلاسیک 9-شاردن، گروز و ادوری 10- هنر انگلستان قرن هجده 11- آکادمی سلطنتی انگلستان 12- گینزبارو و رایت 13- هوگارت و استابز 14- منظره انگلستان قرن هجده

این دوره به بررسی یکی از دوره‌های مهم و سرنوشت‌ساز تاریخ هنر اروپا اختصاص دارد؛ دوره‌ای که از یک سو با ظرافت، لذت‌گرایی، تزئین، بازیگوشی و فرهنگ اشرافی روکوکو شناخته می‌شود و از سوی دیگر، با ظهور نئوکلاسیسم شاهد بازگشت به نظم، عقلانیت، اخلاق، انضباط و الگوهای هنر باستان هستیم. این دوره صرفاً تاریخ دو سبک هنری نخواهد بود، بلکه تلاش می‌کنیم تحولات هنری قرن هجدهم و اوایل قرن نوزدهم را در ارتباط با دگرگونی‌های فکری، اجتماعی، سیاسی و اقتصادی اروپا بررسی کنیم؛ دوره‌ای که از فرهنگ درباری و اشرافی آغاز می‌شود و به عصر روشنگری، انقلاب فرانسه و تغییر بنیادین مناسبات قدرت در اروپا می‌رسد.

در بخش زیبایی‌شناسی، ویژگی‌های بصری و مفهومی روکوکو و نئوکلاسیسم بررسی خواهد شد؛ از ظرافت، سبکی، تزئین، رنگ‌های روشن، صحنه‌های عاشقانه و زندگی تفریحی اشراف در آثار هنرمندانی چون واتو، بوشر و فراگونار تا نظم، تقارن، وضوح، قهرمان‌گرایی و جدیت اخلاقی در آثار داوید، آنگر و دیگر هنرمندان نئوکلاسیک. در این مسیر، مفاهیمی مانند زیبایی، سلیقه، لذت، طبیعت، عقل، فضیلت، امر والا و نسبت میان هنر و اخلاق مورد توجه قرار می‌گیرند تا روشن شود چرا در فاصله‌ای کوتاه، معیارهای زیبایی‌شناختی و انتظارات فرهنگی از هنر تا این اندازه دگرگون شدند.

در کنار تحلیل آثار، زمینه‌های تاریخی شکل‌گیری این تحولات نیز بررسی خواهد شد. افول تدریجی فرهنگ درباری، گسترش فرهنگ شهری، ظهور طبقات اجتماعی جدید، رشد اقتصاد و بازار هنر، گسترش اندیشه‌های روشنگری، کشفیات باستان‌شناختی، علاقه دوباره به یونان و روم باستان و تحولات سیاسی منتهی به انقلاب فرانسه، از جمله موضوعاتی هستند که برای فهم گذار از روکوکو به نئوکلاسیسم مورد بررسی قرار می‌گیرند. همچنین نقش آکادمی‌ها، سالن‌ها، مجموعه‌داران، منتقدان و نهادهای فرهنگی در شکل‌گیری معیارهای جدید هنری بررسی خواهد شد.

وجه انتقادی دوره بر رابطه هنر با قدرت، طبقه اجتماعی، دربار، ایدئولوژی و تحولات سیاسی متمرکز است. روکوکو را می‌توان در نسبت با فرهنگ اشرافی و سبک زندگی طبقات ممتاز بررسی کرد و در مقابل، نئوکلاسیسم را در ارتباط با گفتمان‌های اخلاقی و سیاسی عصر روشنگری و انقلاب فرانسه مطالعه کرد. بنابراین پرسش اصلی تنها این نیست که چرا سبک هنری از روکوکو به نئوکلاسیسم تغییر کرد، بلکه این است که چه تغییراتی در ساختار جامعه و نظام ارزش‌ها رخ داد که هنر نیز ناگزیر به پاسخ‌گویی به آنها شد.

هدف نهایی دوره، ارائه روایتی است که در آن تاریخ هنر از تاریخ اجتماعی و فکری جدا نباشد. در این رویکرد، آثار هنری هم از منظر فرم و زیبایی‌شناسی و هم از منظر شرایط تاریخی، مناسبات قدرت، اقتصاد، نهادهای هنری و تحولات فکری بررسی می‌شوند تا روکوکو و نئوکلاسیسم نه صرفاً به‌عنوان دو سبک، بلکه به‌عنوان دو صورت متفاوت از مواجهه هنر با جامعه و جهان تاریخی خود فهم شوند.